कृष्ण प्रजापति
० प्रा. माणिकलाल श्रेष्ठयात नेवाः न्ह्यलुवाःपिन्सं नापलात ।
० प्यम्ह नेवाः पत्रकारतय्त थीथी सिरपाः लःल्हाइगु ।
० अय्ला त्वनाः स्वदँ दुम्ह मचायात बलात्कार । व
० ‘भेनेजुएला प्रकरणयात अनावश्यक ल्ह्वनेत स्वःगु –डा. भट्टराई
तामाङ समुदायं थौं माघ २२ गते मंगलवाः न्हूदँया रुपं सोनाम ल्होछार पर्व न्यायेकूगु दु । पर्वया लसताय् प्रदेश ३ सरकारं सार्वजनिक विदा ब्यूगु दु ।
सोनाम ल्होछार तामाङ जातिं न्हूदँया रुपं न्यायेकीगु मौलिक पर्व खः । थ्व दँय् दसं माघ शुक्ल पारु अर्थात् ख्रेला छेपा गिकया दिं न्यायेकीगु खः ।
चन्द्रमासय् आधारित मञ्जुश्री पात्रकथं थौंनिसें तामाङ समुदायं खिचा दँयात विदाई यानाः फा (सुंगुर) दँयात लसकुस याःगु दु ।
थ्व २८५५ क्वःगु सोनाम ल्होछार खः । ल्हो अर्थात् दँ हिलीगु प्रचलन १२ म्ह जनावर व पशुपंक्षीया नामय् चक्रिय प्रणाली कथं गणना याइगु प्राचीन पद्धति खः ।
म्हिगः माघ २१ गते सोमवाःनिसें हे ल्होछार सुरु जूसां नं थौं माघ २२ गते मू दिं खः । थौं मंगलवाः छेँय् छेँय् पूजापाठ, नयेत्वने, तःधिकःपिंपाखें सिन्हः व आशिर्वाद ग्रहण, भिंतुना कालबिल व मंकाः रुपं थीथी ज्याझ्वः ग्वसाः ग्वयाः ल्होछार न्यायेकेगु प्रचलन दु ।
ल्होछारया लसताय् थौं येँया तिंख्यलय् विशेष समारोह जुयाच्वंगु दु । ज्याझ्वलय् प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली लिसेंया व्यक्तित्वपिनिगु सहभागिता दइ ।
सुथय् ११ ता इलय् येँया रत्नपार्कया शान्तिबाटिकां पिकाःगु झाँकीलिसेंया जुलुस न्हिनय् १ ता इलय् तिंख्यलय् थ्यंकाः सभाय् हिलीगु ल्होछार मूल समारोह समितिया संयोजक नेपाल तामाङ घेदुङया नायः मोहन गोलें जानकारी ब्यूगु दु ।
ल्होछारया लसताय् राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी, उपराष्ट्रपति नन्दबहादुर पुन, प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली व थीथी राजनीतिक दलया नेतापिन्सं भिंतुना प्वंकादीगु दु ।
नेपाःया तामाङ लिसें ह्याल्मो, थकालीपिन्सं तकं न्हूदँ अर्थात् सोनाम ल्होछार न्यायेकाच्वंगु दुसा चीन, सिंगापुर, मलेसिया, भारत, थाइल्याण्ड, मंगोलिया, भियतनाम, भुटान, लाओस, म्यानमार, जापान लिसेंया देसय् तकं ब्यागलं ब्यागलं नां व शैलीइ थौंया हे दिं न्हूदँ न्यायेकाच्वंगु दु ।
०००
०००
ताःई न्ह्यःनिसें म्हं मफयाः अस्पतालय् वासः याकेगु नितिं भर्ना जुयाच्वनादीम्ह नेवाः न्ह्यलुवाःलिसें समालोचक व वाम विद्वान प्रा. माणिकलाल श्रेष्ठयात थौं सोमवाः नेवाः न्ह्यलुवाःपिन्सं नापलानादीगु दु ।
वंगु निवाः न्ह्यःनिसें नुगःचु व जलास्यँया ल्वय् जूगुलिं प्रा. श्रेष्ठ यलया मेडिसिडी अस्पतालय् भर्ना जुयाच्वनादीगु खः ।
थौं वय्कःया उसाँय्या च्यूताः कासें जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठ, नेवाः न्ह्यलुवाः मल्ल के. सुन्दर, डा. महेशमान श्रेष्ठ, तीर्थराम डंगोल, दिलीप महर्जन , प्रेमशान्ति तुलाधर अथेहे नेवाः जागरण मञ्चया नायः सुजीव बज्राचार्य, मचाराजा महर्जन, नेवाः मुक्ति मोर्चाया उमेश स्थापित, संघीय नेवाः संघया नायः सत्यनारायण डंगोलपिन्सं नापलानादीगु खः ।
चिकित्सकपिन्सं प्रा. श्रेष्ठयात वालय् स्वक्वः डायलासिस यायेगु यानाच्वनागु जानकारी बियादिसें थ्वहे वइगु शुक्रवाः अस्पतालं डिस्चार्ज जुइगु जानकारी ब्यूगु खः ।
०००
येँ महानगरपालिका २७ वडा असनय् लाःगु नाःजाःगु विहार मध्ये छगू विहार सुरतश्री महाविहार तःछेबहालय् प्रवज्या भिषेक (चुडाकर्म) धार्मिक ज्याझ्वः जूगु दु ।
वंगु माघ २० गते प्रवज्या भिषेक जुइपिं मचातसें ग्वय्दां तःगु खःसा म्हिगः माघ २१ गते छ्वय्लाभू व थौं माघ २२ गते मंगलवाः कर्मकाण्डया नितिं धार्मिक पूजाआजा जूगु दु ।
मुक्कं ११ म्ह बज्राचार्य कूलय् जन्म जूपिन्त प्रवज्या भिषेक याःगु खःसा उकीमध्ये प्यम्ह मचात अन्तर जातीय मचातय्त नं कर्मकाण्ड खंकेगु ज्या याःगु खः ।
महाविहारं ब्यूगु जानकारी कथं अन्तर जातिपाखें दुपिं काय् मचातय्त कर्मकाण्ड जक खंकेगु धार्मिक ज्या यानागु व विहारय् पूतलय् व न्हियांन्हिथंया विहारया नित्य कर्म ज्या अन्तर जातिपाखें दुपिं काय् मचात आचार्य जुइधुकां नं यायेमदइगु खँ धाःगु दु ।
०००
सत्ता साझेदार दल संघीय समाजवादी फोरमया प्रमुख सचेतक उमाशंकर अगरियां कांग्रेसं मफयेधुंकाः थःगु पार्टीं प्रतिपक्षीया भूमिका निर्वाह यानाच्वनागु धयादीगु दु । वय्कलं संविधान संशोधन, वाइडबडी विमान खरिद घोटाला लिसेंया विषयस सरकार गम्भीर मजूसा सरकारपाखें लिहाँ वयेगु ख्याच्वः तकं ब्यूगु दु ।
प्रमुख सचेतक अगरियां धयादी, “कानून निर्माणय् जुयाच्वंगु ढिलाइ, भ्रष्टाचार, अनियमितताया सशक्त विरोध यायेगु दायित्व प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेसया खः । कांग्रेसं मफयेधुंकाः सत्तारुढ जूसां नं प्रतिपक्षया भूमिका जिमिगु हे पार्टीं म्हिताच्वंगु दु ।”
संविधान संशोधन, वाइडबडी विमानय् जूगु भ्रष्टाचार, प्रमुख जिल्ला अधिकारीपिन्त बिइत्यंगु अनावश्यक अधिकारथें जाःगु विषय क्वमचाःसा थःपिं सरकारपाखें लिहाँ वनेगु ख्याच्वः अगरियां ब्यूगु दु । वय्कलं उगु विषयस सहलह यायेत पार्टी संसदीय दलया बैठक च्वनेत्यंगु जानकारी नं बियादीगु दु ।
अगरियां धयादी, “भूमिका प्रतिपक्षयाथें जुइगु जुइधुंकाः सरकारय् च्वनाच्वनेगुया अर्थ मदु । थुकिया बारे सहलह ब्याकेत पार्टी संसदीय दलया बैठक च्वनेत्यनागु दु ।”
पार्टीया सांसद हरिनारायण रौनियारयात संविधान व संसद नियमावली अःखः निलम्बन याःगु धासें वय्कलं असन्तुष्टि प्वंकादीगु दु । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगं भ्रष्टाचार मुद्दा दायर यायेधुंकाः सांसद रौनियार निलम्बित जूगु खः ।
०००
नेपाल मेडिकल काउन्सिलं काइगु चिकित्सकया लाइसेन्स परीक्षाय् तःक्वःमछि फेल जुइगुलि नं उगु हे देश बंगलादेश व चीनय् अध्ययन यानाः वइपिं विद्यार्थी्पिं हे अप्वः जुइगु जुयाच्वंगु दु ।
चीन व बंगलादेशय् चिकित्सा शिक्षा अध्ययन यायेत वनीपिं विद्यार्थीया नितिं नेपाल मेडिकल काउन्सिलं न्हूगु शर्त तःगु दु ।
काउन्सिलं चीनय् चिकित्सा शास्त्र अध्ययन यायेत वनीपिनिगु नितिं चिनियाँ भाषां हे चिनियाँ विद्यार्थी सरह हे ब्वने माःगु व बंगलादेशय् अध्ययन यायेत वनीपिं विद्यार्थीया नितिं सरकारी मेडिकल कलेजय् ब्वंपिं जक स्वीकृति बिइगु शर्त्लिसेंया मापदण्ड दयेकेत शिक्षा मन्त्तालययात पौ छ्वःगु दु ।
चीनय् अध्ययन यायेत वनीपिं विद्यार्थी्पिनिगु गुणस्तर क्वाहाँ वःगु खनेधुंकाः नेपाल मेडिकल काउन्सिलं थुज्वःगु मापदण्ड क्वःछीत मन्त्रालययात पौ छ्वःगु नेपाल मेडिकल काउन्सिलया नायः डा. धर्मकान्त बास्कोटां धयादीगु दु ।
अथेहे, बंगलादेशया हकय् अन १०० गूया हाराहारीइ निजी मेडिकल कलेज दूगु व थ्यंमथ्यं २५ गू सरकारी मेडिकल कलेज दूगु, वमध्ये थ्यंमथ्यं ३७ गू निजी मेडिकल कलेजयात अनया मेडिकल काउन्सिल व बोर्डं न्हापा हे ब्याक लिष्टय् तःगु हुनिं न्हूपिं विद्यार्थीयात समस्या मजुइमा धैगु आज्जुं नं थ्व निर्णय यायेत सल्लाह ब्यूगु वय्कलं धयादीगु दु ।
डा. बास्कोटां धयादी, “चिनियाँपिं अंग्रेजी न्वःवाइमखु । चीनय् अध्ययन यायेत वनीपिं विद्यार्थी्पिन्सं अंग्रेजीं हे ब्वनेगु यानाच्वंगु हुनिं इमिसं विरामी व अनया मेमेपिं व्यक्तिपिंलिसे संवाद यायेफूगु खनेमन्त । गुकिं यानाः अन अध्ययन यानाः वइपिं आपालं विद्यार्थी्पिं थन फेल जूगु खनेदत । अथे मजुइमा धैगु आज्जुं व गथे चाइनिज विद्यार्थी्पिन्सं ब्वनी, वहे वर्गय् च्वनाः नेपाली विद्यार्थी्पिन्सं ब्वने फयेमा व मेपिंलिसे संवाद याये फयेमाः धकाः हे जिमिसं थ्व मापदण्ड तय यायेत शिक्षा मन्त्रालययात पौ छ्वयागु खः ।”
थ्व मापदण्ड लागू जूसा चिनियाँ भाषा अध्ययन याःपिं विद्यार्थी्पिन्सं जक चीनय् ब्वनेत स्वीकृति कायेखनी ।
अथेहे, बंगलादेशया हकय् विशेष यानाः, बंगलादेशय् च्वंगु नेपाली राजदूतावासं नेपाली विद्यार्थी्पिन्त निजी मेडिकल कलेजय् मछ्वयेत दँदँ न्ह्यःनिसें खँ ल्ह्वनाः वयाच्वंगु व १०० गू सिबें अप्वः निजी मेडिकल कलेज दूगु बंगलादेशय् उगु मेडिकल कलेज गुबलें हाकूगु सूचीइ लाइगु खः व बन्द जुइ धैगु निश्चित मदूगु हुनिं बंगलादेशय् सरकारी मेडिकल कलेजय् अध्ययन यायेत वनीपिं विद्यार्थी्पिन्त जक स्वीकृति बिइत मन्त्रालययात पौ च्वयागु काउन्सिलं जानकारी ब्यूगु दु । अय्सां, मन्त्रालयं धाःसा थुकिया बारे आःतक छुं निर्णय याःगु मदुनि ।
लुमंकेबहः जू, चिकित्सा शिक्षा अध्ययन यायेत वनीपिं नेपाःमि विद्यार्थी्पिनिगु धलखय् बंगलादेश व चीन दकले न्ह्यःने लानाच्वंगु दु ।
अथेहे, नेपाल मेडिकल काउन्सिलं काइगु चिकित्सकया लाइसेन्स परीक्षाय् तःक्वःमछि फेल जुइगुलि नं उगु हे देश बंगलादेश व चीनय् अध्ययन यानाः वइपिं विद्यार्थी्पिं हे अप्वः जुइगु जुयाच्वंगु दु ।
०००
नेवाः पत्रकारतय्गु राष्ट्रिय संगठन नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबूपाखें थुगुसीया खुक्वःगु दँमुँज्याय् प्यम्ह नेवाः पत्रकारपिन्त थीथी कथंया सिरपाः लःल्हायेगु निर्णय याःगु दु ।
नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबूया केन्द्रीय सचिवालयया सोमवाः च्वंगु मुँज्यां वइगु माघ २६ गते जुइगु दँमुँज्याय् स्वनिगःयापिं स्वम्ह नापं स्वनिगलं पिनेयाम्ह छम्ह यानाः प्यम्हेसित सिरपाः लःल्हायेगु निर्णय याःगु खः ।
१) रुकमणि श्रेष्ठ – वामङमय शताब्दी पुरुष डा. सत्यमोहन जोशी सिरपाः
२) राजु शाक्य – भिक्षु कुमार काश्यप स्मृति पत्रकारिता सिरपाः
३) ईश्वर कुमार जोशी – ज्ञानदेवी स्मृति पत्रकारिता सिरपाः
४)) नातिकाजी महर्जन – बाबुराजा ज्यापु फोटो पत्रकारिता सिरपाः
२००८ सालंनिसें पिदनाच्वंगु नेपालभाषाया ‘थौंकन्हय्’ लय्पौया सम्पादक जुया ज्या यानादीम्ह थनी नीन्यादँ न्ह्यःनिसें पत्रकारिता यानादीम्ह रुकमणि श्रेष्ठयात वाङमय शताब्दी पुरुष डा. सत्यमोहन जोशी पत्रकारिता सिरपाः लःल्हाइगु जूगु दु ।
अथेहे, थनी नीन्यादँ मल्याक्क न्ह्यःनिसें पत्रकारिता यानादीम्ह थौंकन्हय् राष्ट्रिय समाचार समिति (रासस)या सम्पादक राजु शाक्ययात भिक्षु कुमार काश्यप स्मृति पत्रकारिता सिरपाः लःल्हाइगु जूगु दु ।
थ्वहे झ्वलय् थनी नीन्यादँ न्ह्यःनिसें पत्रकारिता यानादीम्ह चितवनया पत्रकार गुम्हेस्यां नेपाल टेलिभिजननिसें आः थौैकन्हय् वय्कः बीबीसीया पत्रकार जुया ज्या यानाच्वनादीम्ह ईश्वर कुमार जोशीयात ज्ञानदेवी स्मृति पत्रकारिता सिरपाः लःल्हाइगु जूगु दुसा थनी पीस्वदँ न्ह्यःनिसें फोटो पत्रकारिता ज्या यानावयाच्वनादीम्ह फोटो पत्रकार नातिकाजी महर्जनयात बाबुराजा ज्यापु फोटो पत्रकारिता सिरपाः लःल्हायेत्यंगु दु ।
पत्रकारिता ख्यलय् ज्वःमदुगु योगदान यानाः वयाच्वनादीपिं वय्कःपिं सकलसित दोसल्लां न्ययेकाः सम्मानयासें ताम्रपत्र व म्हतिं झिद्वः झिद्वः तकाया नगद सिरपाः लःल्हायेगु जुइ धकाः धाःगु दु ।
०००
किपू नगरपालिकाया ग्वाहालिइ समृद्ध कीर्तिपुर अभियानया ग्वसालय् न्हापांगु कीर्तिपुर स्टुडेन्ट फेस्टिभल २०१९ जुइगु जूगु दु ।
फेब्रुअरी २८ निसें मार्च १ तारिखतक न्ह्याइगु उगु फेस्टिभल किपूया १ वडा लायकू दरबार परिसरय् जुइत्यंगु खः ।
ग्वसाः खलकं ब्यूगु जानकारी कथं उगु न्हापांगु कीर्तिपुर स्टुडेन्ट फेस्टिभल २०१९ य् फेसन व डान्स, लाइभ पेन्टिङ्ग, टक शो, आर्ट एण्ड क्राफ्ट, म्याजिकल शो, फुड फेस्टिभल, लाइभ म्यूजिक कन्सर्ट्लिसें थीथी ज्याझ्वःया ग्वसाः ग्वयातःगु दु ।
ग्वसाः खलकं उगु फेस्टिभलय् सहभागिताया नितिं सकलसित इनाप याःगु दु ।
०००
रुकुमय् छम्ह मचायात बलात्कार याःगु द्वपनय् प्रहरी छम्हसित ज्वंगु दु ।
बलात्कारया द्वपनय् सिस्ने गाउँपालिका–५ बाहुनठानाया ३० दँया मदन गौतमयात थौं सोमवाः ज्वंगु खः । तिंल अयला त्वनाः गौतमं उगु हे गाया स्वदँ दुम्ह मचायात बलात्कार याःगु धासें जिल्ला प्रहरी कार्यालयं नं धाःगु दु । मचाया शारीरिक अवस्था स्वयेबलय् बलात्कार जुइगु अनुमान याःगु दुसा थ्व घटनायात कयाः अनुसन्धान जुयाच्वंगु प्रहरी नायब उपरीक्षक योगेन्द्रकुमार खड्कां जानकारी ब्यूगु दु ।
०००
मूलभूत रुपं छुं नं सार्वभौमसत्ता सम्पन्न मुलुकं स्वतन्त्र रुपं थःगु निर्णय यायेगु अधिकार दयेमाः व उकी छुं नं समस्या वःसा शान्तिपूर्ण वार्ताया माध्यमं समाधान मालेमाः धैगु हे सरकारया वक्तव्यया मू सार जूगुलिं उकी कांग्रेसया गनथाय् असहमति खः कांग्रेसं हे लिसः बिइमाः
प्रधानमन्त्रीया परराष्ट्र मामिला सल्लाहकार डा. रान भट्टराई नं भेनेजुएला प्रकरणयात आवश्यकतासिबें च्वय् चर्चा यानाः ल्ह्वनेत्यंगु द्वपं बियादीगु दु ।
भौगोलिक व विविध सम्बन्धया ल्याखं नं नेपाःलिसे खास हे स्वापू मदूगु विषयस नेपाःया भाग्य व भविष्यया फैसला हे थुकिं हे याइगु कथं हल्ला याःगु आवश्यक मजूगु डा. भट्टराई नं धयादीगु दु ।
सोमवाः संवाद चौतारीं येँय् ग्वसाः ग्वःगु अन्तर संवाद ज्याझ्वलय् न्वःवानादिसें डा. भट्टराई नं सरकार संयुक्त राष्ट्रसंघया बडापत्र, असंलग्नताया सिद्धान्त, पंचशीलया सिद्धान्तय् च्वनाः निर्माण जूगु विदेश नीतिप्रति प्रतिबद्ध जूगु न्ह्यथनादिसें छुं नं सार्वभौमसत्ता सम्पन्न देसय् आन्तरिक समस्या वइबलय् उकिया समाधानया नितिं निर्णय यायेगु अधिकार वहे देसया जनतां कायेखनेमाः धैगु धारणा हे सरकारया आधिकारिक धारणा जूगु धयादिल ।