वंगु भाद्र २ गतेनिसें भारतया थीथी प्यंगू प्रान्तया नेवाः ल्याय्म्हतय्त तयाः मध्यपुर थिमि नगरय् न्ह्याकूगु नेपालभाषा कक्षाय् नेपालभाषां थीथी हुलाप्याखं नापनापं नेपालभाषाया छगू संकिपा तकं तयार याःगु दु । २२ म्ह ल्याय्म्हत दबुली नेपाः नांगु संस्थाया संयोजनय् मध्यपुरया विनायक शिक्षा निकेतनय् आवसिय सुविधा सहित भाषा, लिपि, संस्कार व संस्कृति सयेकाच्वंगु खः । उकि झिंस्वम्ह मिजं व गुम्ह मिस्त दुथ्याःगु खः । न्हिछिं हे व्यस्त जुयाच्वनीपिं थ्व नीनिम्हसित कलाकारय् दुथ्याका नांजाःम्ह निर्देशक आर्यम् नकःमिं वंगु अबुया ख्वाः स्वयेगु दिंया सातिकुन्हु सोमवाः ख्वपय् हे च्वनाः छगू नेपालभाषाया संकिपा तयार यानादीगु खः । कक्षा समापनया ई तकलय् उगु चिहाकूगु नेपालभाषाया संकिपा तयार याना क्यनेगु तरखर दु ।
नेपालभाषा केन्द्रीय विभागपाखें भाषा प्रशिक्षकया व्यवस्था याः कथं अन सुथय् न्हापां ७ बजेनिसें ९ बजे तक शिक्षक जुजुमान महर्जनं नेपालभाषा स्यनादी । वयां लिपा भाषा नापनापं मजि मगाःगु भाय्लचं वा व्याकरणया कक्षा नं ९ बजेनिसें ११ बजे तक न्ह्याइ । उकिया लागिं धाःसा शिक्षक शरद कसाः तयार जुयाच्वनी । वय्कलं न्हिया न्हिथं थथे व्याकरण नापनापं नेपाल लिपिया नं प्रशिक्षण बियाच्वंगु दु । ११ बजेनिसें १२ बजे ज्यना यायेगु ई अलग्ग यानातःगु दु । ज्यनाया लागिं अन घौछिया ई अलग्ग याना कक्षा हाकनं न्ह्याकेगु व्यवस्था यानातःगु दु । १२ बजेनिसें २ बजे तकया निघौया ई धाःसा स्वयम्भुरत्न बज्राचार्यपाखें संस्कार स्यनेगु ज्या जुइ । न्हिया न्हिथं २ बजेनिसें ४ बजे तक हरिशरण राजोपाध्यायपाखें संस्कृति विषयय् कक्षा चले यानाच्वनादीगु दु ।
थथे फूर्सद हे मदयेक कक्षा जुयाच्वनीगु इलय् उमिगु ध्यान कक्षाय् हे जक लिकुने माः धकाः थीथी कथंया मनोरञ्जन व व्यायामया व्यवस्था नं निरन्तर न्ह्यानाच्वंगु दु । नापनापं ४ बजे कक्षा सुरु जूगु हे मचायेकं निघौ तक कलाकार बालमुकुन्द प्रजापतिं हुलाप्याखंया कक्षा कयादी । हाकनं ६ बजेनिसें ८ बजे तकया कक्षा ला विष्णुबहादुर प्रजापतिं बाजंया लागिं हे अलग्ग यानातःगु दु । थथे न्हिछिं हे व्यस्त जुया नं उमिसं थःपिनिगु अभ्यास उलि हे चर्को ढंगं न्ह्याकाच्वंगु दु । लछिया दुने नेपालभाषा, नेपाल संस्कृति नापं नेवाः बाजं व प्याखं नं सयेकेगु यानाच्वंगु दु । दबुली नेपालया नेपाल च्याप्टरया संयोजक सन्तोष प्रजापतिं शब्द स्यनेगु जक मखुसें संस्कार स्यनेत थन हयागुलिं हे उमिसं थुकथं क्वातुक मेहनत याकेमाःगु कनादिल ।
सकल प्रशिक्षार्थीतय्गु निंतिं नयेगु, त्वनेगु, ब्वनेगु, च्वनेगु व द्यनेगु तकं विनायक शिक्षा निकेतन आवासिय माविइ जुयाच्वंगु दु । उकिया लागिं प्रधान अध्यापक सुरेन्द्रविक्रम प्रजापतिं उलि हे मन क्वसायेक ग्वाहालि यानाच्वनादीगु दु । नेवाःतय् आदिभूमि नेपालमण्डल लागाय् हे नेपालभाषा ल्याइपिं म्हो जुजुं वनाच्वंगु इलय् मित्रराष्ट्र भारतय थीथी प्रान्तय् च्वनाः थःगु संस्कार संस्कृति ल्यंकेगु निंतिं ख्वपय् थ्यंक वयाः सयेका वःगु धइगु म्हो महत्वया खँ मखु । उकिया लागिं अखिल भारतीय नेवार संगठनं भारत न्यंकंया नेवाःतय्त थःपिनिगु भाषा, संस्कार, संस्कृति व कलायात म्वाकेमाः धइगु अभियान न्ह्याकाच्वंगु दु । थ्व हे झ्वलय् भारतया गुंगू प्रान्तय् पत्रचार यानाः औपचारिक रुपं नाप लानाः छगू छगू प्रान्तं निम्ह निम्हया ल्याखय् मिसा छम्ह व मिजं छम्ह यानाः प्रशिक्षार्थी कथं थन ब्वंगु खः ।
थौंकन्हय् मध्यपुर थिमिइ सिक्किम, पश्चिम बंगाल, अरुणाञ्जल प्रदेश व आसाम यानाः प्यंगू प्रान्तं नीनिम्ह प्रशिक्षार्थीत वयाः प्रशिक्षण कयाच्वंगु दु । मुक्कं संयोजनया ज्या भाषासेवी गणेशराम लाछिं यानाच्वनादीगु दु । उकि १८ दँनिसें न्यय्दँ दुपिं बाझा वंपिं भारतीय नागरिकत दु । सिक्किमय् येँयाः माने यानाः कुमारीया रथ तकं सालेगु चलन नाप नापं सार्वजनिक बिदा हे बिया जागरण वयाच्वंगु इलय् आसामय् नं नेवाःतय्गु छगू बृहत्त नसाः ब्वज्या नापं थीथी संस्कारया प्रदर्शन यायेगु ज्या क्वचायेका थ्व ज्याझ्वःया ग्वसाः सुरु जूगु खः । भाद्रया ई थन आपालं संस्कार व जात्रा प्रत्यक्ष स्वये खनीगु तायेकाः थ्व इलय् हे अमित थन ब्वंगु खः । अथेनं प्यंगू सनिवाः ला प्यंगु हे नेवाः बस्तीइ चाःहिका नं उमित प्रत्यक्ष नेवाःतय्गु संस्कार, संस्कृति व जीवन शैलीबारे अध्ययन यायेगु ह्वताः चूलाकूगु दु ।
ज्याझ्वःया उलेज्या जूगु दिं भाद्र २ गते सनिवाः लुँबु, यल दरवार लागा व शताब्दी पुरुष सत्यमोहन जोशीया बखुँ बहालय् च्वंगु छेँय् च्वंगु लोक साहित्य परिषदय् अवलोकन भ्रमण याकूगु खः । निगूगु वालय् येँय्या बसन्तपुर, आशा सफूकुथि व नेपालभाषा टाइम्सया ज्याकुथिइ चाःहिकूगु खः । स्वंगूगु सनिवाः पन्ति व भ्वँतया थीथी थासय् चाःहिकल । अले लिपांगु वाः वंगु सनिवाः किपू चाःहिलेगु ज्याझ्वः जुल । अनया चिलंच्वः बिहार, बाघभैरव देगः, उमामहेश्वर धयातःगु क्वाःच्वः चाःहिकेत स्थानीय व्यांचुली सांस्कृतिक पुचःपाखें धिमे बाजं थानाः किपू ध्वाखानिसें पाहांपिंत न्यासि हे ब्वना यंकूगु खः । अनया ल्वहं देगःनिसें थीथी देगः फल्चाया दर्शन याये धुंकाः किपू नगरपालिकापाखें मेयर रमेश महर्जनं वय्कःपिंत नगरपालिकाय् लसकुस यानादिल । उपमेयर सरस्वती खड्कां लसकुसया झ्वलय् भारतय् च्वना नं नेपालभाषा सयेकेगु ज्या जूगुलिं तसकं च्वछायादिल ।
किपू नगरपालिकाया भाषा, साहित्य तथा पर्यटन समितिया कजि २ वडा अध्यक्ष रमेशमान डंगोल नापं १ वडा अध्यक्ष हर्ष महर्जन व ९ वडा अध्यक्ष गंगाराम महर्जनपिसं पुचःयात तसकं लय्ताया लसकुस यानादिल । उगु इलय् संयोजक गणेशराम लाछिं सन् १९९३ निसें सुरु जूगु नेपाःया नेवाः व भारतया नेवाःतय् जनस्तरया स्वापू थौं थन तक थ्यंगु बांलागु खँ खः धयादिल । विश्व नेवाः संगठन बाल्टिमोर, विश्व नेवाः संगठन पोर्चुगल, जापानया ग्लोबल नेवाः अर्गनाइजेशन नापं स्वीगू संस्थाया ग्वाहालिं थ्व प्रशिक्षण ज्याझ्वः ताःलाक न्ह्यानाच्वंगु दु । उकिया लागिं झिंगूगु मिडियां सञ्चार सहयोगी कथं ग्वाहालि यानाच्वंगु खँ सञ्चार संयोजक ज्ञानकुमार महर्जनं कनादिल । उकि नेपालमण्डल टेलिभिजन, नेवाः टेलिभिजन, उज्यालो एफ.एम., रेडियो उपत्यका, नेवाः एफ.एम., नेपालभाषा टाइम्स न्हिपौ, नेपालभाषा टाइम्स अनलाइन, इलोहं प्रकाशन, लहना वाः पौ, लहना न्यूज अनलाइन, ज्वजलपा वाः पौ, कीर्तिपुर सन्देश साप्ताहिक, मणिगल डट कम, नेपालमण्डल डट कम, सञ्चार नेपाल डट कम, नेवाः अनलाइन न्यूज डट कम, तिकिझ्याः वाः पौ, स्वतन्त्र सञ्चारग्राम साप्ताहिक व ख्वपं पिहां वयाच्वंगु परिवर्तनशील आवाज साप्ताहिक दु ।
भारत वनाः थःपिसं सयेकागु भाषा व संस्कार संस्कृति छ्ययेकेगु नापं प्रशिक्षण बियेगु ताः तयाः न्ह्याकूगु थुगु प्रशिक्षणया अन्त्यय् वंगु सोमवाः,
मंगलवाः रविन्द्र पुरीं चले यानातःगु नमूना घरय् नांजाःम्ह ख्यालि जुजु मदन कृष्ण श्रेष्ठ नापं २२ म्ह हे प्रशिक्षार्थीत तयाः नेपालभाषाया संकिपा सुटिङ जूगु दु । गन थ्वयां न्ह्यः वय्कःपिसं भकुण्डे भूत धइगु प्याखंया सुटिङ यानादीगु खः । उकि मदनकृष्ण श्रेष्ठ नापं भाषा प्रशिक्षणय् दुथ्याःपिं झिंस्वम्ह मिजं व गुम्ह मिस्तय्सं अभिनय यानादीगु दु । विजयसिं डंगोलं क्यामेरा चले यानाः सुटिङ यानादीगु उगु प्याखं याकनं हे स्वये खनीगु आशा याये । करिब झिगू लाख तका दां खर्च यानाः लछि तक न्ह्याःगु उगु तालिमया समापन थ्वहे आइतवाः जुइ ।